Nicolas Darvas yıllarca başkalarının tavsiyeleriyle para kaybetti. Sonra kendi hayatına uyan bir yöntem kurdu. Hikâyesi, ödünç gözlük takmayı bıraktığınızda nelerin değiştiğini gösteriyor.
Nicolas Darvas Macar bir dansçıydı. 1950'lerde üvey kız kardeşi Julia ile Avrupa ve Amerika'daki tiyatrolarda ve kulüplerde dans ediyordu. Borsa deneyimi hiç yoktu.
1952'de Toronto'daki bir gösteri organizatörü, ona ücretini nakit yerine küçük bir Kanada maden şirketinin 6000 hissesiyle ödemeyi teklif etti. Gösteri yapılmadı ama Darvas itibarını korumak için hisseleri yaklaşık 3000 dolara satın aldı.
Kısa süre sonra hisse başına fiyat 50 sentten 1.90 dolara çıktı. Darvas sattı ve 8000 dolardan fazla kâr etti. Bu şans eseri kazanç onu piyasaya çekti, ama sonraki yıllar zarar yıllarıydı.
Ödünç gözlük yılları
Darvas önce gösterilerinde tanıştığı varlıklı insanların tavsiyelerini dinledi. Sonra yatırım tavsiyesi veren bültenlere abone oldu. Barmenlerden ve garsonlardan bile “sıcak hisse” isimleri alıyordu.
Tavsiyeler birbiriyle çelişiyordu. Bir tüyo ona ulaştığında, tüyoyu verenler genellikle çoktan satmaya başlamış oluyordu. İlk kârının yaklaşık yarısını kaybetti.
Ardından Wall Street'e daha yakın olmak için New York'a taşındı. Aracı kurumunu, bültenleri ve piyasa söylentilerini dinledi. Şirketlerin mali tablolarını da okudu ve temel analize göre alım yaptı, ama yine yaklaşık 9000 dolar kaybetti.
Kitabının bölümleri de aynı yolu izler: “Kanada dönemi”, “Wall Street'e giriş” ve ardından “İlk krizim”. O zamana kadar Darvas piyasaya başkalarının gözlüğüyle bakıyordu.
Kendi hayatına uyan bir yöntem
Darvas başkalarını dinlemek yerine fiyatların nasıl davrandığını inceledi. Piyasa ve spekülatörler hakkında yaklaşık 200 kitap okudu, bazen günde sekiz saate kadar çalıştı.
Güçlü hisselerin bir süre belirli bir fiyat aralığında hareket ettiğini, sonra yüksek hacimle bu aralığın dışına çıktığını gördü. Bu aralıklara “kutu” adını verdi.
Kuralı basitti. Fiyat bir kutuyu yukarı kırdığında alım yapıyordu. Aynı anda alış fiyatının biraz altına bir zarar durdur koyuyordu. Fiyat yükselmeye devam ettiğinde zarar durdur seviyesini de yukarı taşıyordu.
Daha sonra yöntemine şirketlerin temel durumunu da ekledi. Yalnızca grafikte güçlü olan ve şirketinin kâr beklentisi iyi olan hisseleri alıyordu.
Bu yöntemin en önemli yanı, onun hayatına uymasıydı. Darvas sürekli seyahat ediyordu ve borsa fiyat tahtasının önünde oturamıyordu. Bu yüzden buna ihtiyaç duymayan bir yöntem kurdu.
Fiyatları telgrafla alıyor, emirlerini de New York'taki aracı kurumuna telgrafla gönderiyordu. Barron's dergisi eline genellikle bir hafta gecikmeyle ulaşıyordu. Bu mesafe onu piyasanın günlük gürültüsünden uzak tuttu.
Bu yöntemle seyahatleri sırasında yaklaşık yarım milyon dolar kâra ulaştı. Kitabının bir bölümünün adı bile “Dünyanın dört bir yanından telgraflar”dır.
İkinci kriz: başkalarının gözlüğüne geri dönüş
Bu başarının ardından Darvas New York'a döndü. Aşırı özgüvenli olmuştu. Yine kalabalığın peşine takıldı ve söylentileri dinledi.
Sonuç yine ağır bir zarar oldu. Duygusal kararlar veriyordu ve yöntemi dağıldı. Bir süreliğine New York'tan ayrıldı.
Sonra kendine iki yeni kural koydu. Birinci kural: bir daha asla aracısıyla yüz yüze görüşmemek. İkinci kural: fiyatlara yalnızca piyasa kapalıyken bakmak.
Sonuç
Darvas, 1950'lerin sonunda yaklaşık 18 ayda iki milyon dolardan fazla kazandığını yazdı. Time dergisi hikâyesini Mayıs 1959'da yayımladı. Aralık 1960'a kadar kitabı yaklaşık 120 bin adet satmıştı.
Bizim için bu hikâyenin değeri izlediği yolda. Başkalarının tavsiyeleriyle para kaybeden bir dansçı, kendi yöntemiyle para kazandı.
Darvas'ın hikâyesinden dört ders
Tüyolar başkalarının gözlüğüdür. Darvas başkalarının söylediklerine göre işlem yaptığı sürece para kaybetti.
Hayatınızdaki bir kısıt yönteminizin temeli olabilir. Darvas fiyat tahtasının önünde oturamıyordu, bu yüzden buna ihtiyaç duymayan bir yöntem kurdu.
Çevreniz stratejinizin bir parçasıdır. Piyasanın gürültüsüne yakın olmak Darvas'ı eski alışkanlıklarına geri götürdü.
Darvas'ın yöntemini de değiştirmeden kopyalamayın. O yöntem 1950'lerin Amerikan hisseleri ve sürekli seyahat eden bir dansçının hayatı için kurulmuştu. Ondan almanız gereken, izlediği yoldur: kendinizi tanımak, kurallarınızı yazmak ve onlara bağlı kalmak.