---
title: "درس ۱-۲: پیپ، پوینت، تیک، حجم لات و ارزش قرارداد به زبان ساده"
slug: "pip-point-tick-and-lot-size"
kind: "ACADEMY"
category: "multi-asset-trading-academy"
locale: "fa"
canonical: "https://app.forecastcity.com/fa/academy/multi-asset-trading-academy/pip-point-tick-and-lot-size"
published: "2026-11-05T13:13:25.950Z"
updated: "2026-11-05T13:25:04.424Z"
description: "نحوه شمارش پیپ، پوینت و تیک در جفت‌ارزهای ۴ و ۲ اعشاری فارکس، طلا، نفت خام، شاخص‌های سهام و بیت‌کوین را همراه با فرمول ۳ مرحله‌ای محاسبه حجم لات برای ریسک"
---

# درس ۱-۲: پیپ، پوینت، تیک، حجم لات و ارزش قرارداد به زبان ساده

یادگیری نحوه‌ی شمارش دقیق **پیپ (Pip)**، **پوینت (Point)** و **تیک (Tick)**: و تبدیل آن‌ها به **حجم لات (Lot Size)** متناسب با سرمایه: از رایج‌ترین فاجعه‌ی معامله‌گران در بازارهای چنددارایی جلوگیری می‌کند: اینکه تریدر به عادت جفت‌ارز `1.00`، روی طلا (`NAS100`) یا شاخص نزدک (`1.00`) هم حجم `EUR/USD` لات یا 0.10 لات بزند، بی‌خبر از اینکه ارزش قرارداد طلا ۱۰ برابر سنگین‌تر است! در پایان این درس، شما می‌توانید قیمت هر نمادی در فارکس، شاخص‌ها، طلا، نفت و کریپتو را روی **4CM-AI Charts** بخوانید و در کمتر از ۱۰ ثانیه حجم لات دقیق خود را طوری حساب کنید که در هر ۴ بازار، ریسک دلاری شما روی یک مبلغ ثابت قفل شود.

**مثال روزمره: چرا واژه‌ی «۱ لات» دقیقاً مثل گفتن «۱ کارتن» است؟** تصور کنید از یک عمده‌فروشی «۱ کارتن» کالا سفارش می‌دهید. یک کارتن آب‌معدنی `$10` ارزش دارد، یک کارتن گوشی موبایل `$10000` می‌ارزد و یک کارتن شمش طلا `$265000` قیمت دارد! در نرم‌افزارهای معاملاتی هم کلمه‌ی [**لات (Lot)**](<https://app.forecastcity.com/fa/academy/glossary/glossary#pip-and-lot-size>) صرفاً یعنی «یک کارتن یا بسته‌ی استاندارد از آن دارایی». بنابراین پیش از تایپ کردن عدد `1.00`، `0.10` یا `0.01` در پنجره‌ی سفارش، ابتدا باید بدانید داخل کارتن آن نماد چند واحد دارایی قرار دارد و هر پله حرکت قیمت آن چند دلار سود یا ضرر می‌سازد.

## گام اول: چطور تابلو قیمت هر نماد را بخوانیم؟ (ارز پایه در برابر ارز متقابل)

هر نمادی که در لیست **4CM-AI Charts** می‌بینید از دو کد تشکیل شده است: [**دارایی پایه (Base Asset)** در سمت چپ و **ارز قیمت‌گذار یا متقابل (Quote Currency)** در سمت راست](<https://app.forecastcity.com/fa/academy/glossary/glossary#currency-pair-base-and-quote>):

-   **کد اول در سمت چپ (Base) کالایی است که می‌خرید یا می‌فروشید:** این کد همیشه نماینده‌ی **۱ واحد** از آن دارایی است؛ مثلاً `1` یورو در `EUR/USD`، یا `1` اونس طلا در `XAU/USD`، یا `1` واحد بیت‌کوین در `BTC/USD`.
-   **کد دوم در سمت راست (Quote) برچسب قیمت است:** نشان می‌دهد برای خریدن `1` واحد از دارایی اول، چقدر از ارز دوم باید بپردازید.

بیایید سه مثال واقعی را کنار هم بررسی کنیم تا این مفهوم برای همیشه در ذهن‌تان جا بیفتد:

-   وقتی می‌بینید `EUR/USD = 1.0850`، یعنی قیمت **۱ یورو** (کد اول) برابر با **۱.۰۸۵۰ دلار آمریکا** (کد دوم) است. اگر پیش‌بینی می‌کنید یورو در برابر دلار قوی‌تر می‌شود، دکمه‌ی **Buy** را می‌زنید؛ اگر قیمت از `1.0850` به `1.0950` برود، هر یورو `$0.0100` (معادل `100` پیپ) گران‌تر شده است.
-   وقتی می‌بینید `XAU/USD = 2650.00`، یعنی قیمت **۱ اونس تروا طلای جهانی** (با نماد شیمیایی `XAU` در سمت چپ) برابر با **۲,۶۵۰ دلار آمریکا** (سمت راست) است.
-   وقتی می‌بینید `USD/JPY = 152.40`، یعنی قیمت **۱ دلار آمریکا** (سمت چپ) برابر با **۱۵۲.۴۰ ین ژاپن** (سمت راست) است. دقت کنید که اینجا دلار آمریکا در سمت چپ قرار دارد! پس اگر دلار آمریکا قوی‌تر شود چارت `USD/JPY` **بالا (صعودی)** می‌رود، و اگر ین ژاپن قوی‌تر شود چارت `USD/JPY` **پایین (نزولی)** می‌آید.

## گام دوم: کالبدشکافی پیپ (Pip)، پوینت (Point) و تیک در ۴ بازار

از آنجا که نرخ برابری ارزها مثل `1.0850` با قیمت طلا (`$2650.00`) یا شاخص نزدک (`20450.0`) ظاهر کاملاً متفاوتی دارد، هر بازار خط‌کش مخصوص به خود را برای اندازه‌گیری حرکت قیمت دارد. به ۴ پنل تصویر زیر با دقت نگاه کنید تا جای دقیق پیپ و پوینت را در هر بازار ببینید:

![تصویر ۴ پنلی کالبدشکافی جایگاه اعشاری پیپ در جفت‌ارزهای ۴ رقمی فارکس، جفت‌ارزهای ۲ رقمی ین، گام‌های دلاری در طلا و نفت و پوینت‌های شاخص نزدک و بیت‌کوین](https://m.forecastcity.com/t/tnt_forecastcity/media/9a/9a977af2c1b3f5363adb7d9e099369d566c5d146d6bb24c8134240c427a9e1d6.png)

خط‌کش اندازه‌گیری تغییرات قیمت در چهار بازار: رقم چهارم اعشار در فارکس استاندارد، رقم دوم اعشار در جفت‌ارزهای ین، دلار و سنت در طلا و نفت، و پوینت کامل در شاخص‌ها و کریپتو.

1.  **جفت‌ارزهای استاندارد فارکس (۵ رقم اعشار مانند EUR/USD = 1.08542):** در تمام جفت‌ارزهایی که ین ژاپن در آن‌ها نیست، **رقم چهارم اعشار** (عدد `4` در `1.08542` یعنی گام `0.0001`) برابر با **۱ پیپ (Pip)** است که واحد استاندارد سنجش سود، ضرر و استاپ‌لاس در فارکس است. رقم کوچک‌ترِ **پنجم اعشار** (عدد `2` یعنی `0.00001`) نیز **۱ پوینت یا پیپت (Point / Pipette)** نام دارد که یک‌دهم پیپ است (یعنی هر `10 Points = 1 Pip`).
2.  **جفت‌ارزهای ین ژاپن (۳ رقم اعشار مانند USD/JPY = 152.456):** چون ارزش هر `5` ین ژاپن حدود یک سنت آمریکا است، جفت‌ارزهای ین اعشار کمتری دارند. در این جفت‌ارزها، **رقم دوم اعشار** (عدد `152.456` در `0.01` یعنی گام `0.001`) برابر با **۱ پیپ (Pip)** است و **رقم سوم اعشار** (`$2650.00`) برابر با **۱ پوینت (Pipette)** محسوب می‌شود.
3.  **کالاها و فلزات: طلا (XAU/USD) و نفت خام (WTI / BRENT):** معامله‌گران حرفه‌ای در طلا و نفت به جای درگیر شدن با اصطلاحات گیج‌کننده‌ی پیپ، حرکت قیمت را مستقیماً با **دلار و سنت ($/Cent)** می‌سنجند. وقتی طلا از `$2665.00` به `1500` می‌رسد، می‌گوییم طلا **۱۵ دلار ($15.00)** در هر اونس حرکت کرده است. در نفت خام هم حرکت از `$0.01` به `$71.20` یعنی **۱.۵۰ دلار ($1.50)** تغییر در هر بشکه.
4.  **شاخص‌های سهام (NAS100، US500، GER40) و کریپتو (BTC/USD):** در شاخص‌های سهام و بیت‌کوین، معیار سنجش ما اعداد صحیحِ سمت چپِ ممیز یعنی **پوینت کامل شاخص (Index Point)** یا **دلار کامل ($)** است. وقتی `$72.70` از `NAS100` به `20400.0` صعود می‌کند یعنی **۱۲۰ پوینت شاخص** بالا رفته است، و وقتی بیت‌کوین از `20520.0` به `BTC/USD` می‌رسد یعنی **۱,۵۰۰ دلار ($1500)** رشد کرده است.

**هشدار مهم درباره‌ی ستون «Points» در متاتریدر و سی‌تریدر:** ابزار خط‌کش (Crosshair) در نرم‌افزارهایی مثل MetaTrader تغییرات قیمت را بر حسب کوچک‌ترین رقم اعشار (رقم پنجم یعنی `0.00001`) نشان می‌دهد. بنابراین وقتی روی `EUR/USD` فاصله‌ی حد ضرر شما **۲۵ پیپ** است، خط‌کش متاتریدر عدد **۲۵۰ پوینت (250 Points)** را نشان می‌دهد. همیشه قیمت دقیق روی چارت **4CM-AI Charts** را ملاک قرار دهید. (`0.00250`)

## گام سوم: حجم لات (Lot Size) و ارزش قرارداد در هر ۴ بازار

حالا که یاد گرفتیم فاصله‌ی حرکت قیمت را اندازه بگیریم، از کجا بفهمیم این حرکت چند دلار به حساب ما اضافه یا از آن کم می‌کند؟ پاسخ در [**حجم لات (Lot Size)**](<https://app.forecastcity.com/fa/academy/glossary/glossary#pip-and-lot-size>) شما نهفته است. در تمام بروکرها، حجم سفارش به سه پله‌ی استاندارد تقسیم می‌شود:

-   **۱.۰۰ لات استاندارد (1.00 Standard Lot):** یک بسته‌ی کامل استاندارد.
-   **۰.۱۰ مینی‌لات (0.10 Mini Lot):** یک‌دهم (`1/10`) لات استاندارد.
-   **۰.۰۱ میکرولات (0.01 Micro Lot):** یک‌صدم (`1/100`) لات استاندارد: بهترین و دقیق‌ترین واحد برای مدیریت ریسک در حساب‌های `$500` تا `$5000`.

جدول زیر، شناسنامه‌ی کامل ارزش هر پله حرکت قیمت با حجم‌های `1.00`، `0.10` و `0.01` لات در هر چهار بازار است:

<table><thead><tr><th>بازار و نماد</th><th>محتوای ۱.۰۰ لات استاندارد (Contract Size)</th><th>واحد گام قیمت</th><th>ارزش دلاری در 1.00 لات</th><th>ارزش دلاری در 0.10 لات</th><th>ارزش دلاری در 0.01 لات</th></tr></thead><tbody><tr><td><strong>فارکس با طرف دوم USD</strong> (<code>EUR/USD</code>، <code>GBP/USD</code>، <code>AUD/USD</code>)</td><td><code>100000</code> واحد از ارز اول (Base)</td><td><code>1 Pip</code> (<code>0.0001</code>)</td><td><strong>$10.00 در هر پیپ</strong></td><td><strong>$1.00 در هر پیپ</strong></td><td><strong>$0.10 در هر پیپ</strong></td></tr><tr><td><strong>فارکس جفت‌ارزهای ین</strong> (<code>USD/JPY</code> در نرخ حدود <code>150.00</code>)</td><td><code>100000</code> دلار آمریکا</td><td><code>1 Pip</code> (<code>0.01</code> ین)</td><td><strong>حدود $6.67 در هر پیپ</strong> (<code>¥1000</code>)</td><td><strong>حدود $0.67 در هر پیپ</strong></td><td><strong>حدود $0.07 در هر پیپ</strong></td></tr><tr><td><strong>طلای جهانی</strong> (<code>¥100</code>)</td><td><code>¥10</code> اونس تروا طلا</td><td><code>XAU/USD</code> تغییر در قیمت اونس</td><td><strong>$100.00 به ازای هر $1</strong></td><td><strong>$10.00 به ازای هر $1</strong></td><td><strong>$1.00 به ازای هر $1</strong></td></tr><tr><td><strong>نفت خام</strong> (<code>100</code> / <code>$1.00</code>)</td><td><code>WTI</code> بشکه نفت(*)</td><td><code>BRENT</code> تغییر در قیمت بشکه</td><td><strong>$1000 به ازای هر $1</strong></td><td><strong>$100 به ازای هر $1</strong></td><td><strong>$10 به ازای هر $1</strong></td></tr><tr><td><strong>شاخص‌های آمریکا</strong> (<code>1000</code>، <code>$1.00</code>)</td><td><code>NAS100</code> قرارداد شاخص CFD(*)</td><td><code>US500</code> پوینت شاخص</td><td><strong>$1.00 در هر پوینت</strong></td><td><strong>$0.10 در هر پوینت</strong></td><td><strong>$0.01 در هر پوینت</strong></td></tr><tr><td><strong>بیت‌کوین</strong> (<code>1</code>)</td><td><code>1.0</code> واحد بیت‌کوین کامل (<code>BTC/USD</code>)</td><td><code>1</code> تغییر قیمت بیت‌کوین</td><td><strong>$1.00 به ازای هر $1</strong></td><td><strong>$0.10 به ازای هر $1</strong></td><td><strong>$0.01 به ازای هر $1</strong></td></tr></tbody></table>

_(\*)نکته‌ی مهم درباره‌ی نفت و شاخص‌ها: در قراردادهای استاندارد نفت خام، هر `1000` لات شامل `1.00` بشکه است و در اکثر بروکرهای CFD، هر `$1.00` لات شاخص `1.00` یا `$20/point` معادل `NQ` به ازای هر پوینت است؛ اما برخی بروکرها `1.00` لات نفت را `100` بشکه یا `1.00` لات شاخص را `10` قرارداد ($10 در هر پوینت) تعریف می‌کنند. همیشه یک‌بار پیش از اولین معامله روی یک نماد جدید، عدد **Contract Size** را در پنجره‌ی مشخصات نماد (Specification) بروکر خود چک کنید._

## گام چهارم: فرمول طلایی و ۳ مرحله‌ای محاسبه‌ی حجم لات

یک تریدر حرفه‌ای هرگز از خود نمی‌پرسد: _«امروز دوست دارم چند لات معامله بزنم؟»_ بلکه همیشه ابتدا **بودجه‌ی ریسک دلاری ثابت** خود (معمولاً `1%` یا `2%` از کل موجودی حساب) و **فاصله‌ی حد ضرر تکنیکال** روی چارت **4CM-AI Charts** را مشخص می‌کند و سپس حجم لات را از روی این دو عدد به دست می‌آورد:

![تصویر ۳ بخشی نمایش مقایسه‌ی لات استاندارد، مینی و میکرو، فرمول ۳ مرحله‌ای محاسبه‌ی حجم لات، و یکسان‌سازی ریسک ۱۰۰ دلاری در سه بازار EUR/USD، طلا و NAS100](https://m.forecastcity.com/t/tnt_forecastcity/media/ff/fffab564cabb8489185622627f36aa9fd29502e68683e75f7492c83826ce6a99.png)

چگونه با تنظیم حجم لات متناسب با فاصله‌ی استاپ‌لاس، ریسک دلاری معامله را در هر چهار بازار دقیقاً روی یک عدد ثابت ($100) نگه داریم.

1.  **سلسله‌مراتب لات استاندارد، مینی و میکرو:** کوچک کردن حجم از `1.00` به `0.10` و `0.01` لات، ارزش دلاری هر پیپ یا هر ۱ دلار حرکت قیمت را به ترتیب ۱۰ برابر و ۱۰۰ برابر کوچک‌تر می‌کند.
2.  **فرمول جهانی ۳ مرحله‌ای حجم لات:** بودجه‌ی ریسک دلاری خود را بر حاصل‌ضربِ «فاصله‌ی حد ضرر» در «ارزش دلاری هر واحد در ۱ لات» تقسیم کنید: `10`.
3.  **تثبیت ریسک ۱۰۰ دلاری در ۳ بازار متفاوت:** چه استاپ شما `100` پیپ روی `Lot Size = Risk ($) ÷ (Stop Distance × Unit Value per 1.00 Lot)` باشد (حجم `25-pip` لات)، چه `EUR/USD` روی طلای `0.40` باشد (حجم `$20` لات) و چه `XAU/USD` پوینت روی شاخص `0.05` باشد (حجم `100-point` لات با ارزش `NAS100`)، در صورت فعال شدن حد ضرر در هر سه معامله دقیقاً `1.00` (معادل `$1/pt` حساب `-$100.00`) از دست می‌دهید.

### ۵ مثال عددی گام‌به‌گام برای تسلط کامل

فرض کنید موجودی حساب شما **$5000** است و طبق قانون مدیریت سرمایه‌تان، در هر معامله دقیقاً **1% یعنی $50.00** ریسک می‌کنید. بیایید حجم لات دقیق را در ۵ نماد مختلف حساب کنیم:

1.  **مثال ۱: جفت‌ارز EUR/USD (فارکس ۴ رقمی):** قیمت وارد **Buy zone** سیستم `4CM-AI` در `1.0850` شده و پس از بسته شدن کندل بازگشتی وارد می‌شوید. حد ضرر شما در `1.0825` قرار دارد.
    -   فاصله‌ی حد ضرر = `1.0850 − 1.0825 = 0.0025 = 25 pips`.
    -   ارزش هر پیپ در `1.00` لات = `$10.00`. پس ۲۵ پیپ در ۱ لات برابر با `25` ضرر است.
    -   حجم لات دقیق = `1.00` (۲ مینی‌لات که هر پیپ آن `25 × $10 = $250` ارزش دارد: `$50 ÷ $250 = 0.20 lots`).
2.  **مثال ۲: جفت‌ارز USD/JPY (جفت‌ارز ین ۲ رقمی):** در قیمت `$2.00/pip × 25 pips = $50.00` وارد معامله‌ی فروش (Short) می‌شوید و حد ضرر شما در `USD/JPY` است.
    -   فاصله‌ی حد ضرر = `150.00`.
    -   ارزش هر پیپ در `150.30` لات (در نرخ `150.30 − 150.00 = 0.30 = 30 pips`) = `1.00`. پس ۳۰ پیپ در ۱ لات برابر با `150.00` است.
    -   حجم لات دقیق = `1000 JPY ÷ 150 = $6.67/pip`.
3.  **مثال ۳: طلای جهانی XAU/USD (۱۰۰ اونس در هر ۱.۰۰ لات):** روی طلا در قیمت `30` وارد خرید می‌شوید و حد ضرر شما در `1.00` قرار دارد.
    -   فاصله‌ی حد ضرر = `30 × $6.67 = $200` در هر اونس.
    -   چون هر `$50 ÷ $200 = 0.25 lots` لات طلا شامل `$2650.00` اونس است، هر `$2625.00` حرکت قیمت طلا در ۱ لات برابر با `$2650.00 − $2625.00 = $25.00` است (و در هر `1.00` میکرولات، هر `100` حرکت طلا دقیقاً `$1.00` ارزش دارد).
    -   بنابراین استاپ `$100` دلاری روی `0.01` لات برابر با `$1.00` است!
    -   حجم لات دقیق = `$1.00` (۲ میکرولات معادل ۲ اونس طلا: `$25.00` ریسک).
4.  **مثال ۴: شاخص نزدک NAS100 (با ارزش $1 به ازای هر پوینت در ۱.۰۰ لات):** در قیمت `1.00` وارد خرید می‌شوید و حد ضرر شما در `$25 × $100 = $2500` است.
    -   فاصله‌ی حد ضرر = `$50 ÷ $2500 = 0.02 lots`.
    -   با ارزش `2` در هر پوینت برای ۱ لات، استاپ ۱۰۰ پوینتی روی `$25` لات برابر با `$50.00` ریسک است.
    -   حجم لات دقیق = `20400`.
5.  **مثال ۵: بیت‌کوین BTC/USD (۱ واحد بیت‌کوین در هر ۱.۰۰ لات):** در قیمت `20300` وارد خرید می‌شوید و حد ضرر شما در `20400 − 20300 = 100 Index Points` قرار دارد.
    -   فاصله‌ی حد ضرر = `$1.00`.
    -   چون هر `1.00` لات شامل `100` است، حرکت `1.00` روی ۱ لات برابر با `$100.00` (و روی `$50 ÷ $100 = 0.50 lots` لات برابر با `$68000`) است.
    -   حجم لات دقیق = `$66750` (`$68000 − $66750 = $1250` ریسک).

در درس بعدی، [**درس ۱-۳: کالبدشکافی اجرای سفارش: Bid/Ask، اسپرد، اسلیپیج، سواپ و فاندینگ‌ریت**](<https://app.forecastcity.com/fa/academy/multi-asset-trading-academy/bid-ask-spread-slippage-and-swap>)، به سراغ موتور اجرای قیمت می‌رویم تا ببینیم چرا در معاملات فروش (Short) قبل از رسیدن کندل به خط استاپ معامله بسته می‌شود و چطور حساب خود را از تله‌ی Rollover شبانه و هزینه‌های نگهداری حفظ کنیم. (`1.00` `1.00` `0.01` `$68000` `$69500` `$1.00` `1 BTC` `1 BTC` `$1250` `$1250` `$12.50` `$50 ÷ $1250 = 0.04 lots` `0.04 BTC × $1250 = $50.00`)